Artyści

ALIM QASIMOV (Azerbejdżan)

Krytycy mówią wprost, że Alim Qasimov należy do najbardziej utalentowanych śpiewaków na świecie. Jest mistrzem mugham – modalnego śpiewu popularnego w górach Kaukazu i wśród tureckojęzycznych narodów Azji Środkowej. Tradycja ludowa tego regionu oraz jego własne umiejętności wokalne tworzą ekspresję zupełnie niezwykłą i niepowtarzalną.

Azerska tradycja ludowa mugham polega na wykonywaniu ekspresyjnych, melodyjnych pieśni z towarzyszeniem różnego rodzaju fletów i instrumentów strunowych. Azerbejdżan znajduje się u wrót Europy, ale jego tradycja jest ściśle związana z Iranem. Albumy Qasimova są przykładem muzyki azerskiej o niezwykłej sile wyrazu i energii w wykonaniu zespołu, którego nagrania były już kilkakrotnie publikowanie na zachodzie. Posiadający imponujący głos Qasimov śpiewa trzy krótkie pieśni mugham (ich środkowowschodnie struktury modalne podobne do indyjskich rag) i długi utwór przy akompaniamencie lutni tar, skrzypiec kamancha i bębna obręczowego. Większość tekstów to klasyczne wiersze miłosne.

Artysta otrzymał w 1999 roku międzynarodową nagrodę IMC/UNESCO Music Prize, a pismo „Folk Roots” nazwało go „jednym z największych śpiewaków XX wieku”, chwaląc za „czystą pasję śpiewu”.

Azerbejdżański mugam
Tradycyjna forma muzyczna znana w Azerbejdżanie jako mugam to precyzyjnie skonstruowana kompozycja wokalno-muzyczna, charakteryzująca się dużym stopniem improwizacji. Mugam, uważany za klasyczną muzykę Azerbejdżanu, wykorzystuje elementy melodii ludowych oraz pieśni bardów, rytmy i techniki performance’u. Można ją usłyszeć w bardzo różnych miejscach Azerbejdżanu. Ten niezwykle kunsztowny gatunek muzyczny wykonywany jest przez śpiewaka lub śpiewaczkę, występujących przy akompaniamencie muzyków grających na tradycyjnych instrumentach, takich jak: tar (11-strunowa lutnia o długiej szyjce), kemancza (4-strunowe szpiczaste skrzypce) i def (rodzaj dużego tamburyna). Ponieważ w przypadku mugam nie ma jednej określonej formy transkrypcji, różnorodne wersje są przekazywane przez mistrzów, którzy osobiście uczą studentów sztuki improwizacji, by zagwarantować wirtuozerię i różnorodność artystycznej ekspresji. Współczesne interpretacje tego gatunku odzwierciedlają różne okresy złożonej historii Azerbejdżanu, w szczególności kontakty z Persami, Ormianami i Gruzinami, jak również z Turkami. Mugam ma wspólne artystyczne cechy z irackim maquam, perskim radif i tureckim makam. W przeszłości mugam był głównie wykonywany z okazji dwóch świeckich uroczystości: azerbejdżańskiej tradycyjnej uczty weselnej (toy) lub współczesnego przyjęcia weselnego, a także podczas majles - kameralnego spotkania znawców tej sztuki w prywatnych domach. Był on również kultywowany przez członków zakonu Sufi i wykonawców dramatów religijnych, znanych jako ta’zie lub szabih. Oficjalne i nieoficjalne konkursy miały na celu rozsławienie znakomitych muzyków. Środowisko miejskie, które sprzyjało rozwojowi mugam w różnorodnych kontekstach społecznych i religijnych, nie przetrwało zmian politycznych i społecznych w XX wieku, szczególnie włączenia Azerbejdżanu do Związku Radzieckiego. W dodatku mugam straciło część swoich estetycznych i ekspresyjnych cech, głównie ze względu na wpływy zachodnie. Jest to szczególnie widoczne w sposobie, w jaki współcześni muzycy występują i przekazują swoje umiejętności młodszym pokoleniom. (www.unesco.pl)

Azerbejdżański mugam znajduje się na światowej liście dziedzictwa niematerialnego UNESCO.